In gesprek met Sue Johnson

Ik zit tegenover een paar, een man en een vrouw. Ik luister.

Haar mond beweegt zich in korte en felle bewegingen. Er komt een schel geluid uit, dat de afgelopen twee minuten in volume is toegenomen.

Nee, wacht. Dat komt straks pas. Voordat ik dit inkijkje in mijn dagelijkse praktijk geef, heb ik eerst nog wat uit te leggen.                

Aanleiding voor deze blog is het gesprek dat Peter van Dijk heeft met Sue Johnson over de passie die hen beiden beheerst – relaties begrijpen en versterken. Opgeschreven en prachtig vormgegeven in #Ikookvanjou – het tijdschrift dat sinds half april in de supermarkt verkrijgbaar is.

Het deed mij namelijk denken aan het gesprek dat ik zelf ook ooit voerde met Sue Johnson. Het was najaar 2007. Ik was in Ottawa om een basiscursus Emotionally Focused Therapy te volgen. De cursus werd gegeven door Sue. In nam de gelegenheid te baat om voor het tijdschrift van mijn beroepsvereniging een vraaggesprek te doen met de therapeute die al zo veel stof had doen opwaaien. Zij was het gesprek van de dag en iedereen wilde meer weten van de benadering die door haar ontwikkeld was. Ik wilde ook meer weten en de beste manier om dat te doen is er naar toe gaan. Uit artikelen in vakbladen en internet had ik begrepen dat er een paar dingen van belang waren: gehechtheid is de kern en dat gaat over ons allemaal – grote en kleine mensen, het is effectief (dat is gemeten in wetenschappelijk onderzoek) en het is te leren. Redenen genoeg dus om naar Ottawa / Canada te trekken en mevrouw te ontmoeten, bij haar te trainen en haar een paar vragen te stellen.

Mijn ontmoeting met Sue Johnson gaf mij destijds dezelfde ervaring als nu bij het lezen van het artikel in #Ikookvanjou. Wat dat was? Moeilijk om dat precies te beschrijven, maar in ieder geval horen de volgende woorden er in voor te komen: Vaart – dynamiek – humor – ontroering – verwondering.

En het heeft mijn werk als relatietherapeut veranderd.

Hoe dan? Laat ik het inkijkje geven dat ik beloofd had.

Ik zit tegenover een paar, een man en een vrouw. Ik luister.

Haar mond beweegt zich in korte en felle bewegingen. Er komt een schel geluid uit, dat de afgelopen twee minuten in volume is toegenomen. De kleur van haar wangen is rood. Haar hoofd beweegt zich met felle, korte rukken. De ogen zijn tot een smalle spleet samengetrokken en schitteren. De ademhaling gaat snel en hoog en bij een ader in de hals zie ik het felle kloppen van het hart. Nek, rug en schouders zijn gespannen. De handen zijn tot vuisten gebald.

Hij kijkt naar de grond, houding gesloten. Zijn hele wezen lijkt uit te drukken dat hij hier niet wil zijn. Zijn ogen doorzoeken onrustig de ruimte, daar is de deur, slechts drie stappen om deze kamer te verlaten. 

Dan dringt haar stem tot mij door:

“Je was er weer niet! Half zeven zou je thuis zijn, je was er niet. Weer moest ik alleen eten met de kinderen, hen op bed leggen en uitleggen dat pappa later zou komen. Je was er niet. Je bent er nooit. Ik sta er altijd alleen voor. Dat is mijn leven, dat is mijn lot.”

Voor 2007 zou ik hier met de moed der wanhoop interveniëren, met met structuur-therapeutische communicatie-tools die ik in mijn  opleiding heb geleerd. Ik zou structuur aanbrengen, focussen op beurtverdeling, parafraseren en samenvatten, een rechtvaardige verdeling van taken bespreekbaar maken, een bijdrage leveren aan het besef dat beide partners zich gehoord voelen. Ik zou …… heel erg mijn best doen.

In het najaar van 2007 heb ik geleerd dat de wanhoop een gids kan zijn. Een emotie die niet weg gemaakt hoeft te worden, maar die de weg kan wijzen. Ik sluit bij hen aan, mag stil zetten, er-zijn. De boosheid verandert in verdriet, het gezicht ontspant en tranen vinden hun weg. De gesloten houding verzacht en opent een beetje, voorzichtig. De handen openen zich en – veel later – vinden die elkaar. Kwetsbaarheid roept kwetsbaarheid op. De dans verandert, het gevecht wordt een vloeiende beweging. De muziek verandert, de danspassen veranderen mee.

Hoe?

Door de wanhoop van beiden te laten klinken. Niet er vandaan, maar erop af, ernaar toe en de emotie wijst de helende weg.

Dank je wel Sue. Dank je wel #ikookvanjou.

There’s a crack in everything, that’s how the light gets in – Leonard Cohen

Peter Verboom

EFT-relatietherapeut en psycholoog, secretaris EFT Nederland